Simone Freijer

Door
Simone Freijer
18 juni 2016

Nu ik een opdracht doe voor de NS, reis ik vaker met de trein. Ik moet zeggen dat dit een welkome afwisseling is na negen maanden pendelen op de A2 tussen Den Bosch en Amsterdam. Geen gestress in de file en geen parkeerperikelen: ik kan er wel aan wennen. Ja, ik mis Mattie en Wietze van de radio weleens, en de treinen rijden niet altijd op tijd, maar je kan tijdens het wachten tenminste ontspannen achteroverleunen op een stationsbankje. 

Altijd als ik er eentje zie, moet ik denken aan een professor die me lesgaf tijdens mijn bachelor communicatie. Hij gebruikte dit bankje om uit te leggen wat het begrip affordance van de Amerikaanse wetenschapper Donald Norman betekent. In zijn boek ‘The Design of Everyday Things’ legt hij uit dat ieder object actoren uitnodigt om het op een bepaalde manier te laten gebruiken. Zo zou een pen uitnodigen om mee te schrijven en een bank om op te zitten. 

Dit wil echter niet zeggen dat een bank alleen met dit doel gebruikt wordt. Als iemand die moe is naar een bank kijkt, kan hij of zij het zien als een geschikte slaapplek en erop gaan liggen. Met een beetje verbeelding zijn er nog veel meer manieren te bedenken waarop je een bank kunt gebruiken (tafel, springkussen etc.).

Denk ook aan de vele life hacks die er op internet te vinden zijn. Ze maken ons het leven makkelijker, door op een onconventionele manier naar het gebruik van alledaagse object te kijken. Dit laat zien dat de functionaliteit van een object niet besloten zit in het ontwerp, maar in de relatie tussen de gebruiker en het object. 

Iedere gebruiker gaat een andere relatie aan met hetzelfde object en kan er dus andere functionaliteiten in zien, afhankelijk van zijn behoeften. Het ontwerp van de stationsbank kan gebruikers zowel uitnodigen om erop te gaan zitten als erop te gaan liggen. Dat laatste was niet de bedoeling en dus zijn er leuningen aan het bankje toegevoegd, waardoor gebruikers niet meer (comfortabel) kunnen liggen.

Ook op andere plekken wordt het ontwerp van objecten aangepast om gebruikers gewenst gedrag te laten vertonen. Holle Bolle Gijs in de Efteling is een goed en veelgebruikt voorbeeld: het ontwerp van de prullenbak zorgt ervoor dat meer pretparkbezoekers hun afval netjes weggooien in plaats van op de grond gooien.